Torla-Ordesa
Huesca · Aragón
Torla-Ordesa (Torla hasta noviembre de 2014) es una localidad y municipio español en el Sobrarbe, provincia de Huesca, Aragón. Se sitúa al norte de su provincia y al noroeste de su comarca, y fronterizo con Francia, aunque sin conexión por carretera con ella.
Sekcie, ktoré môže premium radnica upravovať · Pevné sekcie sprievodcu
Pôvod
V tejto sekcii zatiaľ nie sú žiadne informácie. Profil dediny ich môže doplniť z panela.
História
Su nombre se atribuye a una derivación de 'torre', en referencia a la torre defensiva que existió para defensa del valle frente a las incursiones desde territorio francés desde la época de Juan II de Aragón (siglo XV). Esta fortaleza se supone construida donde hoy se encuentra la hermosa iglesia románica, sobre una gran roca que domina el valle y que la carretera actual atraviesa en túnel justo por debajo de la iglesia.
Su primera mención escrita data del año 1076 si bien se da por seguro que debió existir una población previa incluso en época tardorromana. La historia de Torla ha quedado profundamente marcada por su condición fronteriza, bien como cañada de paso para ganaderías citadas ya por Alfonso X el Sabio en el siglo XIII, como frontera, siendo considerada como tal desde 1443, o durante los numerosos conflictos que enfrentaron Torla y el Valle de Broto al que pertenecía, con el valle vecino de Baregés, perteneciente este al condado del Bigorra.
A comienzos del verano de 1319 sufrió un terrible saqueo por parte de los vecinos del valle de Baregés lo que la llevó a mejorar notablemente sus fortificaciones, época en la que seguramente se levantaría los restos de la torre que conforman hoy la denominada "Cripta de San Jorge", entre las ruinas del castillo.
Saqueos y enfrentamientos los hubo durante todo el siglo XV pero sería a raíz del segundo y más serio saqueo de la villa en 1512, cuando los torlenses pidieron ayuda para levantar el castillo y las defensas cuyos restos hoy podemos observar.
Las fortificaciones fueron levantadas a lo largo del siglo XVI, seguramente entre 1525 y 1550. Si bien Torla estuvo completamente amurallada, hoy solo conserva parte de su castillo, actual Museo Etnológico, la torre de Casa Mesonero donde tuvo que estar la denominada Puerta de Francia y restos de torres y puertas en Casa Ballarín y Casa Ruba. Conservó hasta 1925 otra torre de grandes dimensiones en el denominado barrio de Santa Lucía hoy ya perdido.
El siglo XVII sin embargo fue de gran esplendor económico para la villa, época en la que una débil pero larga paz con Baregés unido al comercio y contrabando, terminaron por enriquecer a los apellidos del lugar y levantar muchas de las casonas que aún hoy se conservan: Casa Viu, Casa Ruba, Casa Oliván, Casa Café, Casa Sastre, Casa Pintao, Casa Colosca, Casa Tapia. Es en ese siglo de prosperidad cuando se amplia la iglesia de San Salvador, conocida hasta el siglo XV como de San Pedro, obra concluida hacia 1679 a la que se añadieron retablos, ornatos, órgano y sillería, todo ello perdido durante el desastre de la guerra civil española.
Tuvo también Torla monasterio propio, el de San Basilio, cuyo origen desconocemos y que parece ser a causa de su no excesiva riqueza, desapareció a comienzos del siglo XVII siendo comprados sus edificios y terrenos por Casa Lardiés, conocida desde entonces como Casa Fraile. Una sencilla imagen de la Virgen con Niño localizada cerca de donde estuvo emplazado es prácticamente lo único que se conserva del cenobio.
Sin embargo, el XVII dio paso a siglos mucho más difíciles, como el XVIII, que comenzó con la guerra de Sucesión, donde Torla tomó partido por el bando Austria y, junto con Broto, ganaron fama de fieros defensores de sus fueros y privilegios llegando incluso a sitiar la borbona Jaca. Pero en octubre de 1706 un ejército al mando del marqués de Saluzzi terminó por tomar el valle y bombardear el castillo de Torla que se quemó adoptando su actual fisonomía.
Ya durante la guerra de Convención y durante la de Independencia el castillo no podía ser usado, aunque sirviera de refugio tanto a compañías del ejército regular como a guerrilleros, los cuales no pudieron evitar la entrada de los franceses en Torla y su saqueo el 20 de septiembre de 1809.
Un último reto para los torlenses fue la Guerra Civil que no solo terminó socavando su ya no de por sí muy elevada población sino quemando parte de su antiguo esplendor si bien, en parte conservado en parte restaurado, es hoy uno de los principales atractivos de la villa.
El municipio de Torla-Ordesa está compuesto además por otros tres pueblos: Fragén, Víu de Linás y Linás de Broto.
En Linás a pesar del tremendo bajón demográfico sufrido, todavía hoy se puede uno deleitar por el espectacular paisaje que supone la sierra de Tendeñera, observado desde la iglesia de San Miguel, una antigua fortaleza medieval que todavía conserva aspilleras y una torre fortificada hoy usada de campanario. La obra actual, finalizada hacia 1580 presente un aspecto muy diferente al original debido a los terribles daños que sufrió en 1706 durante la guerra de Sucesión.
Pamiatky
Patrimonio religioso:
Iglesia de San Salvador y sus retablos rescatados de pueblos abandonados.
Patrimonio civil:
El castillo actual Museo Etnológico en especial las pinturas medievales de la Cripta de San Jorge.
La plaza Mayor del siglo XIII.
Las casonas de los siglos XIII-XVIII, con los escudos infanzones, espantabrujas, inscripciones, ventanas geminadas.
Čo navštíviť
•Cascada de Molinieto
•Mirador de La Cruceta
•Vía ferrata de Sorrosal
•Centro de Visitantes de Torla-Ordesa
•Museo Etnológico de Torla
Idioma:
Hasta inicios del siglo XXI, en la localidad y en otras próximas se mantuvo el aragonés bergotés, tal vez una de las variedades más puras en cuanto a rasgos lingüísticos. Destacan los sustantivos y participios acabados en -ATO, -ATA (puyato, prato), diptongaciones en -IA, -UA (babiaca, buano) voces como fuande (ar. fuen; cast. fuente) aldo (alto) y otros rasgos. Probablemente los últimos hablantes fallecieron a finales del siglo XX aunque en la actualidad se está tratando de recuperar a través del pregón de los carnavales pero igualmente quedan todavía numerosos retazos de la lengua tradicional, el aragonés de Sobrarbe, donde hablar es "Charrar" y buenos días "Güen Matín".
Danzas tradicionales:
Cada 12 de octubre los mozos casaderos de Torla-Ordesa, vestidos con los mantos tradicionales, ejecutan tres tipos de danza:
El Palotiau, bailado en procesión con la Virgen del Pilar, patrona de la Villa y que representa las luchas por el control de los pastos de alta montaña y las mugas. En la misma y "armados" con gruesos palos de boj, los mozos se golpean tratando de quebrar el palo del contrario, danza para la cual se necesita fuerza y tino.
La Jota, en nada parecida a la popular jota aragonesa, ya que es más movida y representa las reuniones pastoriles nocturnas que se realizaban para proteger en común los rebaños de ladrones y bestias.
El Repatán, sin duda el más popular y temido de todos. En él, nuestro Mayoral, es decir el más veterano de los danzantes, pone a prueba la resistencia de todos y cada uno de los pastores ejecutando una alocada danza que representa la recogida del ganado cada invierno. Al final y tras un breve descanso en Casa Carneta, el Mayoral decide probar la fortaleza del Repatán (el más novato de los danzantes) con el fin de probar si merece o no llegar a ser pastor, para lo cual aligera el ritmo y enloquece al más breado y fortachón de los repatanes. Es el más esperado de todos los dances por su espectacularidad y evidente riesgo físico para danzantes.....y espectadores.
Carnaval de Torla:
Prohibido durante la Dictadura, el empeño de la juventud torlense de los años 80-90 consiguió recuperar su afamado Carnaval.
Para ello, el último domingo de febrero, el Tenedor, que representa a un cazador local atrapa al Carnaval representado como una especie de demonio grotesco y burlón para demostrar su valía y recibir las alabanzas del pueblo, el Tenedor lo pasea casa por casa ejecutando la Ronda, en la que se cantan jotas y se da vino rancio, rosquillas, buñuelos y empanadas de membrillo tradicionales de estas fechas. Finalmente tiene lugar el juicio al Carnaval en el que un Juzgado formado por curas y monjes acusa al Carnaval de todos los males acaecidos en el pueblo a lo largo del año sin importar lo pequeño o grande estos.
El juicio se realiza en fabla y ante las acusaciones de los jueces, el Carnaval responde con contestaciones cargadas de humor con el objetivo de hacer reír a los asistentes, siendo finalmente condenado y ejecutado hasta el año que viene.
Romerías:
De las cuatro procesiones originales que se realizaban en la población actualmente solamente se llevan a cabo tres, aunque todas las ermitas se pueden visitar y se encuentran conservadas. En ellas, el pueblo marcha en Romería hasta las ermitas en cuestión y tras celebrar misa, se reparte torta bendecida que según la tradición, proporciona al que la come aquello que se supone otorga el santo.
El 17 de enero se realizaba la romería en San Antón para rogarle por el ganado, que también era bendecido y en cuya víspera se realizaba una hoguera.
El 8 de mayo se sube a San Miguel, antiguo pueblo desaparecido hacia 1740 y del que nos queda su iglesia, construida en 1620.
En mayo se hace lo propio a Santa Elena, matrona de Torla, y cuya ermita, levantada a finales del siglo XVIII fue en realidad, una pardina que sirvió para guardar ganado o incluso proteger a resistentes, maquis o perseguidos por los nazis. Aunque se considera una romería del valle entero, cada pueblo la realizaba en fechas distintas ya que los habitantes de Torla la realizaban el día de Pentecostés mientras que los de otras poblaciones como los de Fragen la realizaban el día 15 agosto y los de Broto el segundo domingo de junio.
La única que no se realiza actualmente es la de Santa Ana, que se realizaba el 26 de julio, y que es una diminuta ermita levantada en 1606 y pagada por la familia Viu para que protegiera una de sus posesiones más queridas y alejadas. Su romería se perdió en cuanto el turismo afloró como principal fuente de ingresos en la villa y ello impedía a la gente encontrar tiempo para acudir a la misma.
Galéria
Slávnosti
September 2026
Slávnosti tento mesiac
- Tento mesiac nie sú zaznamenané žiadne slávnosti.
Zvyšok roka
- Október: Fiesta patronal: Virgen Del Pilar (12)
Kalendár podujatí
Trhy
Nájdite deň a miesto trhu v okolí:
Gastronómia
V tejto sekcii zatiaľ nie sú žiadne informácie. Profil dediny ich môže doplniť z panela.
Trasy a turistika
•Vias Ferratas de Huesca
•Fiscal - Buesa (PR-HU 118, 17.9 km)
•Yebra de Basa - Fiscal - Oto (PR-HU 6)
•Viú - Fragén - Oto - Ermita de la Asunción (PR-HU 126, 7 km)
•Oto - Yosa (desvío a Linás de Broto) (PR-HU 119, 6 km)
•Oto - Ayerbe de Broto - Bergua - Otal (PR-HU 117, 20 km)
•Torla - Fragén - Broto (PR-HU 127, 6 km)
•Broto - Ermita de Murillo - Broto (PR-HU 128, 5 km)
•Torla - Miradores d'o Molar (PR-HU 129, 6 km)
•Variante GR 15.2: Broto - Torla - Puente de los Navarros (GR 15.2, 6.5 km)
•Camino de Artica Fiasta y Camino de Fabatons (PR-HU 134, 12 km)
•Torla - Torla por los caminos de Laor y Teraturio (PR-HU 135, 6 km)
Trasy, ktoré vedú cez Torla-Ordesa
Služby
Vidiecky dom
Casa Lordán
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Hotel
Hotel Bujaruelo
📍 Avenida de Ordesa
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Apartmány
Apartamentos Casa Matietas
📍 Plaza de Aragón 3 📞 +34 629 327 577
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Hotel
Hotel Villa de Torla
📍 Plaza de Aragon 1
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Hotel
Hotel Villa Russell
📍 Calle A Ruata
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Hotel
Hotel Bellavista
📍 Avenida de Ordesa
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Hotel
Hotel Ballarín
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Hotel
Hostal Altoaragón
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Hotel
Hotel Abetos
📍 Carretera de Ordesa
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Vidiecky dom
Casa Paco
📍 Avenida de Ordesa 19
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Hotel
Hotel Edelweiss
📍 Avenida de Ordesa 📞 +34 974 486173
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Apartmány
Apartamentos Miguel Torla-Ordesa
📍 Calle de la Iglesia 18 📞 +34 646277024
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Reštaurácia
La Cocinilla
📍 Calle de las Fatas 1 📞 +34 974486243
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Tapas bar
La Gruta
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Tapas bar
Bocatería Marboré
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Reštaurácia
Pizzería Santa Elena
📞 +34 974 054 407
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Reštaurácia
A'Borda Samper
📍 Calle Travecinal 📞 +34 974486231
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Reštaurácia
La Brecha
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Reštaurácia
El Duende
📍 Calle de la Iglesia 📞 +34 974 48 60 32
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Tapas bar
Río Ara
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Reštaurácia
Restaurante L'Atalaya
📍 Calle A Ruata 20
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Tapas bar
Bar - Restaurante Mondarruego
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Reštaurácia
Pizzería El Taillón
📍 Calle A Ruata 📞 +34974486304
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Reštaurácia
El Rebeco
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Tapas bar
Bar Las Gradas
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Obchody
Casa Domingo
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Obchody
Panaderias del Pirineo
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Obchody
Supermercado Torla
📍 Calle A Ruata 17
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Obchody
Carniceria Bun
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Kemping
Camping Ordesa
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Kemping
Camping Río Ara
📞 +34 974 486 248
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Sprievodcovia a prehliadky
4x4
📍 Calle A. Ruata
Je to vaše? Prejdite na premium: kompletná vizitka, väčšia viditeľnosť a až 6 fotiek. Zobraziť členstvo
Máte podnik v Torla-Ordesa? Inzerujte ho zadarmo a na premium prejdite, kedy budete chcieť. Uverejniť môj podnik zadarmo
Slávne osobnosti
V tejto sekcii zatiaľ nie sú žiadne informácie. Profil dediny ich môže doplniť z panela.
Radnica
Alcaldía: Jesús Lardies Rivas
Web oficial: http://www.torla.es
Radnica obce Torla-Ordesa
Alcaldía: Jesús Lardies Rivas Web oficial: http://www.torla.es
Tu profil vašej radnice alebo adresa vášho webu. Ste z radnice? Prejdite na premium, aby ste mohli doplniť svoj profil a upravovať obsah svojej obce. hola@ciudadesypueblos.es
Ako sa sem dostať
- 🚗 Vo vzdialenosti 74 km od Huesca (asi 52 min autom)
- 🚗 Vo vzdialenosti 157 km od Zaragoza (asi 111 min autom)
- 🚗 Vo vzdialenosti 159 km od Pamplona/Iruña (asi 112 min autom)
🧭 Cestovanie po španielskych dedinách: praktický sprievodca — Otváracie hodiny, doprava, peniaze a zvyky, kým vyrazíš na cestu.
- ✈️ 80 km od letiska Huesca-Pirineos (asi 56 min autom)
- ✈️ 142 km od letiska Lleida-Alguaire (asi 100 min autom)
Praktické informácie
🅿️ Kde zaparkovať
- Aparcamiento del Hotel Bellavista · vo vzdialenosti 0.1 km
- Plaza de Aragón · vo vzdialenosti 0.1 km
- Kde zaparkovať · vo vzdialenosti 0.2 km
🏧 Najbližší bankomat
- 4x4 · vo vzdialenosti 0 km
- IberCaja · vo vzdialenosti 0.1 km
- BBVA · vo vzdialenosti 2.7 km
⛽ Najbližšia čerpacia stanica
- Repsol · vo vzdialenosti 2.5 km
ℹ️ Turistická kancelária
- Oficina de Turismo · vo vzdialenosti 0.1 km
- Turistická kancelária · vo vzdialenosti 0.1 km
- Turistická kancelária · vo vzdialenosti 0.1 km
🔭 Vyhliadky
- Mirador de La Cruceta · vo vzdialenosti 1.8 km
- Vyhliadky · vo vzdialenosti 2.1 km
- Vyhliadky · vo vzdialenosti 2.6 km
Autobusy
5 paradas de autobús en el municipio.
Ako sa tam dostať verejnou dopravou (trasy a cestovné poriadky)
Lekáreň a zdravie
•Farmacia — Avenida de Ordesa 24
•Farmacia
•Consultorio médico
Nástenka a novinky
Prihláste sa so svojím profilom aby ste mohli prispievať. Uverejňovanie na nástenkách je zadarmo.
Táto nástenka je zatiaľ tichá.
Smútočné oznámenia
V dedine Torla-Ordesa momentálne nie sú zverejnené žiadne smútočné oznámenia.
✝ Zverejniť smútočné oznámenie Smútočné oznámenia z provincie Huesca →
Na pamiatku
V Torla-Ordesa zatiaľ nie je žiadna spomienka.
Videá
Objavte Torla-Ordesa na videu: